سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

342

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

در زمان امام ششم ، چنين آياتى را رهبران مذهبى جامعه تفسير و تأويل مىكردند . امام صادق ( ع ) ، به خاطر سوابق درخشان خانوادگى و زمينهء ممتاز تولدش ، بهتر از ديگر مسلمين قادر به شرح و تفسير قرآن بود . بنابراين ، كاملا طبيعى است كه بخشى از جامعه كه پيرو خاندان پيامبر بودند براى تأويلات و تفسيرات جعفر صادق ( ع ) ارزش و اهميت بيشترى قائل شوند ، تا ديگر كسانى كه دانش را تنها از طريق تحصيل كردن ، كسب كرده بودند . « علم لدنى » نيز همچون نص ، بايد به زمان على ( ع ) برگردد كه از آن امام به امامان بعدى پىدرپى منتقل شود تا اينكه سرانجام به امام جعفر صادق ( ع ) رسد . از اينرو ، امام ششم اظهار داشت كه پيامبر ( ص ) به على ( ع ) نام اعظم خدا و احاديث مربوط به علم نبوّت ( آثار النبوه ) را واگذار كرد . ( 25 ) اين حديث ، تنها يكى از احاديث فراوانى است كه مآخذ شيعى آن را درباره دانش بىكران على ( ع ) كه بدان وسيله وى در ميان اصحاب پيامبر ممتاز گرديد ، ثبت كرده‌اند . با وجود اين ، آوازه علم بىكران و دانش سرشار على ( ع ) همه‌گير بود . نه فقط احاديث امام ششم و مآخذ ديگر شيعى ، بلكه اكثر مآخذ سنّى و كتب معتبر احاديث آنها ، هم احاديثى را در رابطه با برترى علمى على ( ع ) ثبت كرده‌اند . ( 26 ) همچنانكه پيش از اين خاطرنشان شد از خليفه عمر به كرات نقل مىشود كه گفته است : « على ( ع ) بهترين قاضى مدينه و سرور قاريان قرآن است . » ( 27 ) شايد معروفترين حديث درباره علم بيكران على ( ع ) ، كه حتى مآخذ اهل تسنّن هم آن را ذكر كرده‌اند ، اين حديث نبوى باشد كه پيغمبر اكرم ( ص ) فرمود : « من شهر علم هستم و على ( ع ) دروازه آن شهر است . » ( 28 ) بررسى كامل مآخذ شيعى و سنى در اين باره ، جاى هيچ‌گونه ترديدى را باقى نمىگذارد كه على ( ع ) در مسائل مذهبى از دانش بيكران و علم سرشار برخوردار بوده است . از اينرو ، وارث علم على ( ع ) بودن ، سرچشمه حق ويژه امامان بر حقّ خاندان پيامبر شد . مسأله‌اى كه در رابطه با دعاوى جعفر صادق ( ع ) به امامت از طريق نص